Strona WWW

Czytelnia „Zdrój”

 

 

     

BIBLIOTEKA RODZINY HULKÓW

 
 

 

 

Hulkowie – silnie związani z Żyrardowem – czynnie uczestniczyli w życiu kulturalnym i oświatowym miasta. Ich działalność, szczególnie w środowisku robotniczym, miała szeroki charakter. Należały do niej m.in.: mecenat, redagowanie czasopism, konserwacja książek, upowszechnianie czytelnictwa, odczyty. Szczególnie aktywny na tym polu był Paweł Hulka-Laskowski. Z jego pasji do książek powstała idea powołania do życia prywatnej (rodzinnej) biblioteki.

 
         
 

 

 

Misję zorganizowania i pro- wadzenia Czytelni ZDRÓJ (taką nazwę biblioteka otrzymała od założycieli) Hulka powierzył córce, Elżbiecie.

Pisarz pomógł jej finansowo w zakupie części wyposażenia i druku ulotek informacyjnych, w których jesienią 1932 roku Elżbieta Hulkówna informowała:

 
 
Elżbieta Hulkówna - zdj. z archiwum MBP
     
 
 
     

 

 

"Niniejszym mam zaszczyt zawiadomić […], że otworzyłam w Żyrardowie przy ul. Szkolnej 10 czytelnię „ZDRÓJ” zaopatrywaną stale w pierwszorzędne nowości beletrystyczne, publicystyczne i popularno–naukowe. Posiadam duży wybór współczesnych książek francuskich i niemieckich.

Warunki korzystania z wypożyczalni książek są bardzo dostępne. Dla uczącej się młodzieży specjalne ustępstwa. 

Czytelnia udziela swoim abonentom porad w doborze lektury specjalnej i uwzględnia życzenia indywidualne przy zaopatrywaniu się w nowości [...]."

 

 

 

 

 
Ulotka informująca o otwarciu Czytelni ZDRÓJ - dokument pochodzi ze zbiorów Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie.
 
 

 

     
 

Pierwotny fundament zbiorów Czytelni stanowiły egzemplarze - przekazywane Pawłowi Hulce-Laskowskiemu do recenzji - od wydawnictw z którymi na stałe współpracował, m.in.: Rój, Gebethner i Wolff, Trzaska, Evert i Michalski. W skład księgozbioru wchodziła klasyka literatury pięknej, dzieła: Kochanowskiego, Kasprowicza, Staffa, Wyspiańskiego, Żeromskiego, Hamsuna, Jacobsona, Jokaiego, Gide’a, de la Roche’a, Wellsa, Zweiga oraz liczna reprezentacja lektur szkolnych. W bibliotece można było przejrzeć pisma literackie i tygodniki, wśród nich: Wiadomości LiterackiePologne LitteraireSkamanderPionProsto z MostuTygodnik IlustrowanySygnałyRedutęKino.

 
 

 

Pośród spuścizny po rodzinie Hulków - zachowanej w zbiorach Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie - można znaleźć sprawozdanie za 1938 rok sporządzone przez Elżbietę Hulkównę. Stanowi ono bogate źródło informacji o działalności Czytelni ZDRÓJ. Czytamy w nim, że biblioteka zajmowała wówczas jedynie 2 niewielkie izby z wejściem od podwórza. Księgozbiór liczył wówczas tylko 2216 woluminów. W jego skład wchodziło 260 egzemplarzy literatury pięknej dla młodzieży, 1506 pozycji dla dorosłych,  książek naukowych było 450. Do biblioteki zapisało się 678 czytelników, a wypożyczeń odnotowano - 19768. Czytelnia ZDRÓJ była otwarta codziennie od godziny 15:30 do 18:00.

 
 

 

 
     
 

Zawiadomienie o przyznaniu Czytelni ZDRÓJ (jako pełniacej rolę biblioteki miejskiej) subwencji w kwocie 50,00 zł. na rok budżetowy 1939/40  - dokument pochodzi ze zbiorów Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie. 
 

W roku sprawozdawczym 1938 utrzymanie ZDROJU pochła- niało 4.322 zł., z czego 2.300 zł. przeznaczono na zakup 575 nowych książek. Korzystanie z nich nie było jednak bezpłatne. Od osób dorosłych pobierano abonament miesięczny - od 75 gr. do 1 zł., natomiast młodzież szkolną - w zamian za bardzo niewielką subwencję miejską - z opłat zwalniano.

 
         
 

 

Z tamtym okresem, i rodziną Hulków, związana jest postać Stanisława Uhlenfelda (wuja Elżbiety), znanego i cenionego introligatora żyrardowskiego, który przez długie lata dbał o stan zbiorów Czytelni ZDRÓJ. Dzięki jego zabiegom książki zyskały jednolitą i solidną oprawę, co pozwoliło im przetrwać przez dziesiątki lat.

 

Do dziś zachowała się jedynie część księgozbioru Hulków (412 egz.), która przechowywana jest w siedzibie Centrali MBP przy ul. Mostowej 1, tworząc bliską naszemu sercu kolekcję. Do najstarszych książek w zbiorze należą:

- Dziennik praw Królestwa Polskiego. T. 15 (1834 r.),

- Kraszewski J.J. - Żywot i sprawy JmP Medarda z Gołczwi Pełki : z notat familijnych spisane (1876 r.),

- Krasiński Z. - Irydyon (1898 r.),

- Chmielowski P. - Liberalizm i obskurantyzm na Liwie i Rusi 1815-1823 (1898 r.),

- Seidel A. - Transwal i Boerowie (1899 r.).

 
 
 

Czytelnia ZDRÓJ funkcjonowała do 1961 roku. Później całe wyposażenie i księgozbiór odkupił od właścicielki Urząd Miasta w Żyrardowie. Na jego bazie w roku 1969 powstała, dzisiaj już nieistniejąca, Filia nr 1 Miejskiej Biblioteki Publicznej. Córka Pawła Hulki-Laskowskiego do roku 1970 była jej pierwszą kierowniczką. 

 

Elżbieta Hulkówna w pamięci swoich czytelników pozostała osobą, która potrafiła wszystkim dobrać odpowiednią i wartościową literaturę, a zachęcając kolejne pokolenia do kontaktu z książką na stałe wpisała się w historię żyrardowskiego bibliotekarstwa.

   
 
         
 

Źródła:

 

Archiwum Miejskiej Biblioteki Publicznej z Żyrardowie. 

Dokumenty Czytelni „Zdrój” ze zbiorów Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie.

Żuchlewska, Teresa (1997): Działalność kulturalno-oświatowa Pawła Hulki-Laskowskiego i jego rodziny [w:] Materiały do etnografii miasta cz. 5. Red. A. Stawarz. Żyrardów, Towarzystwo Przyjaciół Żyrardowa, s. 63-64.

 
     


 

 

 

W 2011 roku Miejska Biblioteka Publiczna w Żyrardowie dla uczczenia 130. rocznicy urodzin oraz 65. rocznicy śmierci swojego patrona Pawła Hulki-Laskowskiego, wyjątkowo udostępniła szerokiej publiczności, część zachowanego księgozbioru Czytelni ZDRÓJ. Przygotowana wystawa cieszyła się dużym zainteresowaniem użytkowników Biblioteki.

 

 

   

Powrót