BIBLIOTEKA ROBOTNICZA / FABRYCZNA

Data publikacji

Członkinie Klubu Przyjaciół Biblioteki Członkinie Klubu Przyjaciół Biblioteki
 
[…] Pierwsza biblioteka fabryczna została utworzona w 1876 roku. Z inicjatywą jej zorganizowania wystąpili cudzoziemcy, którzy stanowili najbardziej wykształconą część załogi. Biblioteka ta składała się głównie z wydawnictw obcojęzycznych: niemieckich, francuskich, angielskich. Według raportu z 1894 roku biblioteka liczyła 1400 dzieł – obcojęzycznych: francuskich 126, angielskich 72 i 721 polskich […].

 

Teresa Żuchlewska, Biblioteki oświatowe w Żyrardowie w latach 1876-1939, w: Żyrardowski Rocznik Muzealny, 1995, nr 3-4, s. 40-52

 

Teresa Żuchlewska, Biblioteki oświatowe w Żyrardowie w latach 1876-1939, w: Żyrardowski Rocznik Muzealny, 1995, nr 3-4, s. 40-52

Więcej …

[hr]

 

Czytelnia, ul. Marchlewskiego 39 Czytelnia, ul. Marchlewskiego 39

[…] Była biblioteką przeznaczoną dla robotników, ale korzystała z niej także młodzież, zarówno nie mająca aspiracji do dalszej nauki jak i uczącą się w szkołach fabrycznych oraz urzędnicy zakładów.
Najstarszym dokumentem analizującym poczytność książek w bibliotece robotniczej były dane statystyczne biblioteki za rok 1907/1908 oraz 1908/1909 […].

 

 

 

Teresa Żuchlewska, Zainteresowania czytelnicze robotników żyrar- dowskich, w: Żyrardowski Rocznik Muzealny, 2003, nr 6, s. 40-52

 

Teresa Żuchlewska, Zainteresowania czytelnicze robotników żyrar- dowskich, w: Żyrardowski Rocznik Muzealny, 2003, nr 6, s. 40-52

Więcej …

 

 

[hr]

Otwarcie nowej siedziby przy 1 Maja 52 (1977 r.) Otwarcie nowej siedziby przy 1 Maja 52 (1977 r.)[/caption]

[…] Zapoznawali się w niej z książką dziadkowie, czerpali w niej swe pierwsze wzruszenia artystyczne rodzice, w niej także szukać będą lektury dzieci i wnuki. Nikt nawet nie przypuszcza aby mogło być inaczej, „bo biblioteka była zawsze”. Pokolenia zaczynały w bibliotece swą edukację kulturalną, uczyły się patrzeć na życie i poznawać świat. Stąd chyba bierze się ten szczególny sentyment jakim żyrardowiacy darzą swoją bibliotekę i której pozostają wierni bez względu na rozwój współczesnych środków masowego przekazu […].

 

 

 

Maciej Twardowski, Biblioteka związkowa w Żyrardowie, w: Aktywność kulturalna włókniarzy, pod red. Aleksandra Kamińskiego i Józefa Marczaka, Łódź, Wydaw. Łódzkie, 1969, s. 101-116

 

Maciej Twardowski, Biblioteka związkowa w Żyrardowie, w: Aktywność kulturalna włókniarzy, pod red. Aleksandra Kamińskiego i Józefa Marczaka, Łódź, Wydaw. Łódzkie, 1969, s. 101-116

Więcej …

 

 

[hr]

Biblioteka serdecznie dziękuje Pani Teresie Żuchlewskiej (długoletniemu pracownikowi MBP) oraz Panu Pawłowi Twardowskiemu (synowi Macieja Twardowskiego) za wyrażenie zgody na upublicznienie pełnych tekstów artykułów.

Zezwolenie Warszawskiego Gubernatora dla Towarzystwa Akcyjnego Żyrardowskich Manufaktur „Hielle i Dittrich” na prowadzenie w osadzie Żyrardów, powiatu błońskiego, pod osobistą odpowiedzialnością Albina Żbikowskiego i Teodory Popowskiej, bibliotekę z czytelnią dla pracujących w fabrykach wspomnianego Towarzystwa, w tym również dla majstrów i robotników, zgodnie z obowiązującymi dla tych zakładów przepisami, 2/16 grudnia 1906 r.

Dokument to rachunek wystawiony 30 marca 1914 roku przez warszawską księgarnię „Wende i Spółka” dla Biblioteki Towarzystwa Akcyjnego Zakładów Żyrardowskich (czyli tej samej, której dotyczył poprzedni dokument).

Jest to fascynujący spis lektur, które dokładnie ponad 100 lat temu kupowano dla robotników i urzędników w Żyrardowie. Poniżej znajduje się odczytanie i rozszyfrowanie tytułów książek wraz z autorami (część nazwisk w oryginale jest zapisana skrótowo lub fonetycznie):

Spis książek z rachunku (od góry do dołu):

  1. [Zygmunt] Kaczkowski, Wykład archeologii – 1 szt. (cena: 1,-)
  2. [Encyklopedia polska] T. I, dz. II – 1 szt. (cena: 13,60) – monumentalne wydanie Akademii Umiejętności w Krakowie.
  3. [Gervez] Koniec epoki II – 1 szt. (cena: 1,20)
  4. [Józef] Koziński, Zaklęty dwór T. I – 1 szt. (cena: -,80) – popularna powieść historyczno-sensacyjna.
  5. [Władysław] Jabłonowski, Resurrecturi – 1 szt. (cena: 1,15) – powieść społeczno-obyczajowa z przełomu wieków.
  6. [Kazimierz] Gliński, Stare łzy – 1 szt. (cena: 1,60)
  7. [Lew] Tołstoj, Wielki grzech – 1 szt. (cena: -,15) – publicystyczno-filozoficzne dzieło rosyjskiego klasyka o kwestii ziemi i własności.
  8. [Juliusz] Verne, 1004 ucieczki (właśc. Napowietrzna osada / 1004 ucieczka) – 1 szt. (cena: 1,50) – klasyczna powieść przygodowo-fantastyczna.
  9. [Klemens] Junosza, Zaczarowane jezioro – 2 szt. (cena razem: -,35)
  10. [Zygmunt] Kaczkowski, Z pod Kirkolicu (właśc. Z przygód mojego życia. Opowiadanie z pod Kirkolicu) – 1 szt. (cena: -,75)
  11. [Henryk] Sienkiewicz, Na polu chwały – 1 szt. (cena: 1,80) – słynna powieść historyczna z czasów Jana III Sobieskiego.
  12. [Zygmunt] Kaczkowski, Trzy miecze (właśc. Grób Nieczui / Trzy miecze) – 1 szt. (cena: 1,40)
  13. [Jack] London, Księga przygód – 1 szt. (cena: 1,-) – zbiór opowiadań podróżniczo-awanturniczych.
  14. [Teodor] Jeske-Choiński, Syn Ukrainy – 1 szt. (cena: -,75) – powieść historyczna.
  15. [Aleksander] Dumas, Historja dziadka – 1 szt. (cena: 1,20) – polskie wydanie opowiadań Dumasa ojca dla młodzieży.
  16. [Klemens] Junosza, Ślubna obrączka – 1 szt. (cena: -,40)
  17. Mayne Reid, Dolina bez wyjścia – 1 szt. (cena: 1,30) – klasyczna, amerykańsko-brytyjska powieść przygodowa (western/survival).
  18. [Walerian] Przyborowski, Myszka króla Popiela – 1 szt. (cena: 1,-) – powieść historyczna dla młodzieży oparta na znanej legendzie.
  19. [Klementyna z Tańskich] Hoffmanowa, Krystyna Jadwiga (właśc. Krystyna) / [Klemens] Junosza, Obrazki Jadwigi – 1 szt. (cena: 1,-) – pozycja ujęta łączone, prawdopodobnie literatura obyczajowa/pedagogiczna.
  20. [Juliusz] Verne, W imię przyjaźni – 1 szt. (cena: -,55) – rzadziej tłumaczona powieść przygodowa autora.
  21. [Michał] Bałucki, Żydówka – 2 szt. (cena razem: 2,40) – znany dramat/komedia społeczna polskiego pozytywisty.
  22. [Michał] Bałucki, Za winy niepopełnione – 1 szt. (cena: 1,20) – powieść obyczajowa.

Suma na dole strony (do przeniesienia): 39 rubli 15 kopiejek.

Ciekawe detale historyczne na dokumencie:

  • Pieczątki u góry: Pokazują daty wpłynięcia książek i opłacenia rachunku w Żyrardowie – 11 i 17 kwietnia 1914 roku. To zaledwie 4 miesiące przed wybuchem I wojny światowej, która bezpowrotnie zmieniła tamtejszy świat fabryczny.
  • Profil księgarni: Nagłówek zdradza, że firma „E. Wende i Spółka” mieściła się przy Krakowskim Przedmieściu 9 w Warszawie i handlowała nie tylko książkami, ale też nutami i pismami (w tym dostarczała miesięcznik bibliograficzny „Książka”).

W spisie widać doskonały przekrój ówczesnych gustów czytelniczych: od wielkiej literatury (Tołstoj, Sienkiewicz), przez literaturę historyczną i patriotyczną (Kaczkowski, Przyborowski), aż po ówczesne hity przygodowe dla młodzieży i robotników (Verne, London, Mayne Reid).

Podobne wpisy